Overslaan en naar de inhoud gaan

Radiologisch toezicht op de voedselketen

Besmetting van de voedselketen

Natuurlijke en kunstmatige radioactiviteit kunnen in het leefmilieu circuleren en op een gegeven moment de mens bereiken via inhalatie, opname of besmetting door droge of vochtige afzetting (bijv. regen, aerosol of stofdeeltjes).

In het geval van een ernstig radiologisch ongeval zal kunstmatige radioactiviteit min of meer geconcentreerd in de voeding voorkomen, aangezien ze de bewegingen van stabiele elementen in het metabolisme van planten en dieren volgt. Het radiocesium bijvoorbeeld "volgt" de bewegingen van kalium, dat als een "chemisch analoog element" wordt beschouwd. Bij de dieren heeft het radiocesium de neiging om zich in de spieren (vlees) te concentreren. Het radiostrontium vindt men in het algemeen in het leefmilieu terug in een chemische vorm die het mobieler maakt; het volgt zijn chemisch analoog element - calcium - en heeft dus de neiging om zich in de beenderstructuren van levende wezens op te stapelen.

Onderstaand schema toont de weg die radioactiviteit kan volgen voor de besmetting van de voedselketen en van de mens.                                                                          

Controle van voedingsmiddelen bestemd voor menselijke consumptie

Binnen het kader van zijn opdrachten initieert het FANC programma's voor het radiologisch toezicht op het Belgisch grondgebied. Eén van deze programma's is gericht op de controle van de eetwaren bestemd voor de menselijke consumptie. Dit gebeurt via jaarlijkse bemonsteringscampagnes in samenwerking met het FAVV (het Federaal Agentschap voor de Veiligheid van de Voedselketen), waarbij eetwaren worden verzameld om hun natuurlijke en kunstmatige radioactiviteitniveaus te analyseren.

  • Hiervoor worden veel gebruikte groenten verzameld: sla, prei, selderij, bloemkool, spruitjes, witte kool, rode kool, broccoli, bonen, wortelen, witloof, tomaten, komkommer, paprika, schorseneren, rapen, aardappelen, champignons enz.
  • De meest courant gebruikte fruitsoorten worden eveneens verzameld: peren, appelen, nectarines, kiwi’s, mango's, meloenen, sinaasappels, bananen enz.
  • Ook vlees afkomstig van markten en slachthuizen wordt geanalyseerd: runds-, kalfs-, paarden-, varkensvlees, gevogelte (waaronder kip en kalkoen), konijn, lam en reevlees in het seizoen.
  • Ook vissen afkomstig van vismarkten en vishandels worden onderzocht: zoetwatervissen (bijv. tilapia’s en meervallen), open water zeevissen (bijv. tonijn, zwaardvis, zeebrasem, zeebaars, zeewolf, kabeljauw, haring, wijting, rog, zeeforel, poon, roodbaars, pollak en zalm) en bodemvissen (bijv. schol en tong).