De tiende plenaire vergadering van de verdragsluitende partijen bij het Verdrag inzake Nucleaire Veiligheid (CNS) werd van 13 tot 24 april 2026 op de zetel van het Internationaal Agentschap voor Atoomenergie (IAEA) te Wenen gehouden.
Met deze vergadering van de 98 verdragsluitende partijen werd de tiende onderzoek cyclus van het Verdrag inzake Nucleaire Veiligheid afgesloten.
Het Belgisch nationaal verslag, opgesteld door het FANC met de medewerking van Bel V, ENGIE Electrabel en het SCK CEN werd op 26 augustus 2025 bij het IAEA ingediend. Na de analyse van dit verslag door de andere verdragsluitende partijen werden een aantal schriftelijke vragen gesteld. Het FANC coördineerde het antwoordproces en heeft de antwoorden in maart 2026 aan het IAEA overgemaakt.
In de eerste week van de plenaire vergadering van de verdragsluitende partijen heeft de Belgische delegatie, bestaande uit deskundigen van het FANC, Bel V en ENGIE Electrabel, een uiteenzetting gegeven over de Belgische situatie m.b.t. de nucleaire veiligheid van de voornaamste nucleaire installaties, alsook over de ontwikkelingen tijdens de afgelopen 3 jaar. Na deze presentatie heeft de delegatie geantwoord op de mondelinge vragen die werden gesteld door de verdragsluitende partijen die de Belgische presentatie hadden bijgewoond.
De onderzoeksgroep heeft een verslag over de Belgische situatie uitgewerkt. Er werd nadrukkelijk gewezen op de verschillende verbeteringen, zowel op reglementair vlak als op operationeel vlak, die de afgelopen jaren werden uitgevoerd.
Volgens dit verslag werd er op de volgende domeinen goed gescoord:
- Aanpassingen van het regelgevend kader en meer bepaald de mogelijkheid dat het FANC bindende regelgeving kan uitvaardigen.
- Het volledig afwerken van het post-Fukushima Stress Test actieplan, zoals o.a. de gefilterde ventilatiesystemen en de bescherming tegen ongevallen van externe oorsprong .
- Het gebruik van een tool voor observaties inzake veiligheidscultuur bij de exploitanten van nucleaire installaties.
- Het gebruik van een full-size oefeninstallatie voor specifieke werken en human performance tools
- Het invoeren van standaard condities die deel uitmaken van toekomstige ontmantelingsvergunningen
Een van de uitdagingen voor de toekomst, die in de Belgische presentatie werden geïdentificeerd, werden door de vakgenoten onderstreept:
- Het nucleair noodplan werd herzien in juni 2024. Deze revisie voorziet naast de drie noodklasses zoals voorzien in de IAEA vereisten, een 4de klasse (REFLEX mode) om onmiddellijke beschermingsmaatregelen te kunnen treffen in geval van een snel evoluerende noodsituatie.
- Een specifiek test- en inspectieprogramma werd ontwikkeld voor de eenheden in lange termijn uitbating. Dit programma gaat verder dan het klassieke inspectieprogramma met bijkomende testen ten einde de veiligheid van de installatie verder te verbeteren.
De tweede week van de plenaire vergadering werd gewijd aan de bespreking en bundeling van de belangrijke punten die tijdens het onderzoeksproces geïdentificeerd werden en die tot het eindverslag van de vergadering hebben geleid. Uit het peer review-proces zijn enkele gemeenschappelijke thema's naar voren gekomen, die in de volgende onderzoekscyclus verder zullen worden uitgewerkt:
- Human resources, kennisbeheer, competentiebeheer en generatie wisseling voor de gehele sector en stabiele financiering voor de regulatoren in het bijzonder;
- Extreme weersomstandigheden en wijzigende milieuomstandigheden;
- Impact van Artificiële Intelligentie in veiligheidsgerelateerde activiteiten;
- Noodplan beheer tijdens buitengewone omstandigheden;
- Betrouwbaarheid van de bevoorradingsketens voor de nucleaire industrie.
België heeft dus voldaan aan zijn verplichtingen voor de 10de onderzoekscyclus. De 11de toetsingsvergadering is gepland voor 20 april 2029.