NL : FR
 RSS
Arrow Sitemap

Onze missie 

' Het FANC bevordert de doeltreffende bescherming van de bevolking, werknemers
en het leefmilieu tegen het gevaar van ioniserende straling '.

RADON

Weesbronproblematiek / Meetpoorten

Index

Inleiding


In de loop van de XXe eeuw gebeurde de aanwending van ioniserende stralingen niet altijd binnen een zo strikt reglementair kader en met een zo strenge controle als vandaag. De traceerbaarheid van bepaalde radioactieve bronnen kon met name verloren gaan bij een stopzetting van de activiteiten.
Bepaalde toepassingen van ioniserende stralingen die vandaag de dag verboden zijn, deden zich ook voor binnen het publiek domein (bv. uurwerkindustrie met lichtgevende radiumhoudende verf,...).

Hierdoor worden de niet-nucleaire afvalverwerkende en -recyclagesector vandaag de dag geconfronteerd met het risico dat er in bepaalde soorten afvalstromen radioactieve bronnen, namelijk weesbronnen, worden aangetroffen.

Om te vermijden dat dergelijke ‘weesbronnen' kunnen voorkomen in de klassieke afval- en recyclagesectoren, is het daarom noodzakelijk voor deze niet-nucleaire sectoren een reglementair kader uit te werken dat een afdoende bescherming inzake ioniserende stralingen biedt.

Deze “afdoende bescherming” omvat verschillende aspecten waaronder :

  • het verplicht opleggen van de plaatsing van meetinstrumenten voor de detectie van radioactieve stoffen in optimaal gekozen inrichtingen in deze sectoren;
  • het opleggen van richtlijnen inzake het gebruik van de meetinstrumenten;
  • controle op het gebruik van de meetinstrumenten en de richtlijnen terzake;
  • eventuele maatregelen inzake de afvoer van de radioactieve stoffen;
  • bepaalde maatregelen opleggen aan de inrichtingen in deze sectoren waar het niet optimaal is om het gebruik van een meetpoort te verplichten.

 Terug naar boven

Globale aanpak


Om de weesbronproblematiek doeltreffend te kunnen aanpakken, heeft het FANC samen met het NIRAS en de gewesten, en dit steeds in overleg met de betrokken sectoren, een globale aanpak uitgewerkt die een oplossing biedt voor volgende aspecten:

 Terug naar boven

Het reglementair kader


Koninklijk besluit betreffende het opsporen van radioactieve stoffen in bepaalde materiaal- en afvalstromen en betreffende het beheer van weesbrongevoelige inrichtingen

Dit koninklijk besluit pdf is het resultaat van een unieke samenwerking met de verschillende beroepsfederaties en professionele sectoren die zich proactief zullen inzetten om de problematiek van ‘de weesbronnen' op het gehele Belgisch grondgebied op te lossen en hierdoor de veiligheid van de werknemers en bevolking te garanderen. België is met dit initiatief één van de koplopers in Europa.

Voor meer informatie hieromtrent, neemt u contact op met mevr. Katleen De Wilde. De redenering achter dit koninklijk besluit is de volgende:

  • Er wordt gedefinieerd wat weesbrongevoelige stromen zijn (gebaseerd op ervaringsgegevens uit eigen land en buitenland);
  • Sites waar dergelijke stromen behandeld worden, zijn weesbrongevoelige inrichtingen en vallen onder het toepassingsgebied van dit koninklijk besluit;
  • Voor al deze inrichtingen gelden minimale maatregelen qua waakzaamheid en reactie in geval van het aantreffen van een weesbron;
  • Voor bepaalde inrichtingen geldt de verplichting om al de aangevoerde weesbrongevoelige stromen systematisch te screenen op een mogelijke aanwezigheid van weesbronnen door het plaatsen van een meetinstrument.

 Terug naar boven

Richtlijnen van het FANC op te volgen bij de detectie of het aantreffen van een weesbron in weesbrongevoelige inrichtingen in de niet-nucleaire sector


Reeds in 2006 had het FANC richtlijnen opgesteld voor de uitbaters van installaties uit de niet-nucleaire sector die een meetpoort voor de detectie van radioactieve stoffen bezitten. Deze richtlijnen werden op 4 september 2006 in het Belgisch Staatsblad bekendgemaakt.

Door de inwerkingtreding van het koninklijk besluit van 14 oktober 2011 dienden deze richtlijnen geactualiseerd te worden. Het FANC-besluit houdende richtlijnen op te volgen bij de detectie of het aantreffen van een weesbron in weesbrongevoelige inrichtingen in de niet-nucleaire sector werd op 3 november 2011 ondertekend en op 25 november 2011 bekendgemaakt in het Belgisch Staatsblad.

Op vraag van de afvalsector werd de procedure, voor het geval het over kortlevende radionucliden gaat, vereenvoudigd. Indien er via een spectrometer kan aangetoond worden dat het over een kortlevend (<8dagen) radionuclide gaat en het aantal tellen/seconde aan de meetpoort is lager dan 5 keer het aantal tellen/seconde aan de meetpoort als gevolg van de natuurlijke achtergrondstraling, kan de lading verwerkt worden.

Op 16 december 2014 werd het FANC-besluit van 17 november 2014 houdende richtlijnen op te volgen bij de detectie of het aantreffen van een weesbron in weesbrongevoelige inrichtingen in de niet-nucleaire sector gepubliceerd in het Belgisch Staatsblad.

Deze richtlijnen bevatten alle standaardformulieren die gebruikt moeten worden bij de detectie van radioactieve stoffen op een niet-nucleaire site: registratieformulier van het meetinstrument, aangifteformulieren van een interventie, inventaris van de gevonden radioactieve stoffen. Deze richtlijnen bevatten eveneens de te volgen procedure in het geval van een alarm aan een meetinstrument of het vermoeden op het aantreffen van een radioactieve stof.

 Terug naar boven

This text will be replaced

Download

 Terug naar boven

Een financieringsoplossing voor weesbronnen


Het FANC, NIRAS en de betrokken beroepsfederaties ondertekenden op 19 oktober 2007 een convenant doc dat vanaf nu ook een structurele financiële oplossing biedt voor de gevonden weesbronnen. Naast de bestaande technische oplossingen is er nu dus ook een financiële regeling uitgewerkt via het convenant. Elk van de leden van deze federaties wordt verzocht persoonlijk tot dit convenant toe te treden om zo van de financiële regeling te kunnen genieten.

Als er in het verleden een radioactieve bron werd ontdekt, en er geen eigenaar kon worden geïdentificeerd, kwamen de kosten van karakterisering en inbeslagname en verwerking van dit materiaal – ook wel weesbron genoemd - voor rekening van de ‘vinder'.

Het FANC en NIRAS hebben een financiële regeling uitgewerkt voor het beheer en de behandeling van weesbronnen als radioactief afval. Deze regeling is getroffen vanuit de zorg dat de bescherming van de bevolking en het leefmilieu niet afhankelijk mag zijn van kosten die opgelegd worden aan de vinder van de weesbronnen.

Wanneer een radioactieve bron ontdekt wordt, zal het FANC, met toepassing van het principe ‘ de vervuiler betaalt ', in de eerste plaats trachten om deze vervuiler te identificeren en hem te vervolgen. Wordt de vervuiler niet opgespoord of staan de inspanningen voor het opsporen niet in verhouding tot de kosten die hier tegenover staan, dan wordt de bron tot weesbron verklaard en zullen de financiële kosten via het Insolvabiliteitfonds van NIRAS worden gedragen.

Om te kunnen genieten van deze financiële tussenkomst, dient de inrichting geregistreerd te zijn bij het FANC als weesbrongevoelige inrichting. Dit kan met behulp van het registratieformulier doc.

 Terug naar boven

De vorming en informatie van betrokken sectoren/werknemers


In nauwe samenwerking met de beroepsfederaties wordt een informatie- en vormingscampagne uitgewerkt voor de werknemers uit deze sectoren.

Er zijn meerdere opleidingen mogelijk. Deze opleidingen dienen door de beroepsfederaties georganiseerd te worden, met de ondersteuning van het FANC. Zo zal het FANC voor elke opleiding presentaties voorzien die door de beroepsfederaties/bedrijven gebruikt kunnen worden.

1. Opleiding voor de verantwoordelijken van de site: de nadruk zal liggen op de verplichtingen opgenomen in de regelgeving, de risico's voor personeel en site, de financiële aspecten, de beperkingen van een meetinstrument.

2. Opleiding voor intervenanten aan een meetinstrument: de verschillende punten zoals bepaald artikel 6 van het Koninklijk besluit komen aan bod, de richtlijnen in de praktijk.

3. Opleiding voor intervenanten zonder meetinstrument: de verschillende punten zoals bepaald artikel 6 van het Koninklijk besluit komen aan bod, de richtlijnen in de praktijk, rekening houdend met het feit dat er geen meetinstrument aanwezig is.

4. Opleiding voor betrokken sitepersoneel: de verschillende punten zoals bepaald artikel 6 van het Koninklijk besluit komen aan bod, met nadruk op de waakzaamheidsprocedure.

Voor meer informatie hieromtrent of voor de aanvraag voor een opleiding, kan u contact opnemen met Mevr. Katleen De Wilde of dhr. Daan Van der Meersch.

 Terug naar boven

Veel gestelde vragen


Een nieuwe regelgeving brengt heel wat vragen met zich mee. We hebben voor jullie de meest courante en relevante vragen in de loop van de voorbije maanden verzameld. Via de link hiernaast kan u al deze “Frequently Asked Questions” (FAQ's) en bijhorende antwoorden raadplegen.

 Terug naar boven

Aangifte detectie radioactiviteit


De aangifte gebeurt online via www.orphansources.be

>> Link naar de handleiding

Voor diegene die uitbater zijn van een meetpoort blijkt het vaak niet evident om de richtlijnen consequent op te volgen. Toch is het naleven ervan de enige garantie voor de veiligheid van de intervenant! Het is dus zeer belangrijk dat de intervenant een gepast opleidingsniveau bezit om elk alarm op een veilige manier te kunnen afhandelen.

Bij elk alarm zal deze aangiftetool u op een veilige en eenduidige manier door de richtlijnen loodsen.

 Terug naar boven

Lijst geregistreerde weesbrongevoelige inrichtingen


Voor de lijst van de geregistreerde* weesbrongevoelige inrichtingen, klik je hier.

Elke weesbrongevoelige inrichting kan hier terecht, enerzijds om na te kijken of elke site van zijn inrichting werd geregistreerd, en anderzijds om te verifiëren of de gegevens volledig correct zijn.

Aan elke weesbrongevoelige inrichting werd een uniek nummer toegekend (OE-000xxx). Er wordt gevraagd dit nummer te vermelden op het aangifteformulier.

Fouten kunnen steeds doorgegeven worden via radioactivity@fanc.fgov.be.

*Dit zijn alle inrichtingen die van een financiële tussenkomst kunnen genieten indien er een radioactieve stof aangetroffen wordt in hun inrichting.

 Terug naar boven

Ervaringsgegevens


Benieuwd hoeveel weesbrongevoelige inrichtingen of meetpoorten reeds geregistreerd zijn in België? Hoeveel alarmen worden er gemeld? Hoeveel interventies door erkend deskundigen waren vereist? Hoeveel weesbroncertificaten werden uitgeschreven?

U kan het allemaal vinden in ons dossier "ervaringsgegevens WB-gevoelige inrichtingen”.

 Terug naar boven

Incidenten


Incidenten in 2013

Incidenten in 2014


 Terug naar boven

Foto-album van radioactieve stoffen die met of zonder meetinstrument gevonden kunnen worden

Categorie van afval dat gedetecteerd kan worden

  • De ingekapselde radioactieve bronnen: dit zijn de gevaarlijkste gevallen maar ze zijn gelukkig relatief zeldzaam. Deze bronnen kunnen afkomstig zijn van industriële meet- en controleapparatuur, zoals toestellen voor de densitometrie, diktemetingen, de controle van lasnaden, enz...Ingekapselde bronnen worden eveneens door ziekenhuizen gebruikt voor diagnose of behandeling.
  • Kortlevend medisch afval: het kan hier gaan om luiers, lakens, maandverbanden, enz....gebruikt door patiënten die radioactieve stoffen toegediend hebben gekregen voor het stellen van een diagnose of voor een behandeling. De radionucliden die hierbij gebruikt worden, zijn kortlevende radionucliden (bijvoorbeeld Jodium-131 of Technetium-99m) en hun radioactieve eigenschappen verzwakken na een relatief korte tijd. Dit medisch afval vertoont ook vaak een biologisch of chemisch gevaar, onafhankelijk van zijn radioactiviteit. Het wordt teruggevonden het hetzij in het ziekenhuisafval zelf, hetzij in het huishoudelijk afval (in dat laatste geval is het afkomstig van ambulante patiënten die huiswaarts zijn gekeerd nadat ze een onderzoek of een klinische behandeling hebben ondergaan). Er kan soms ook Jodium-131 worden teruggevonden in het slib van waterzuiveringstations. Ook kan het gebeuren dat het alarm van de meetpoort afgaat doordat bijvoorbeeld de bestuurder van het voertuig dat langs de poort passeert, kort daarvoor een dergelijk onderzoek of behandeling met radioactieve stoffen in een ziekenhuis heeft ondergaan.
  • " NORM "-afval : " NORM " is het acroniem van " Naturally Occuring Radioactive Material ". Het betreft hier afval met een verhoogde natuurlijke radioactiviteit: bijvoorbeeld een lading van inert of refractair materiaal, bouwafval, bepaalde soorten industrieel afval (zand van smelterijen, afval van de fosfaatindustrie, ...)
  • Kleine radioactieve mineralen: kleine mineralen uit verzamelingen (uraniumhoudend mineraal, pechblende) worden regelmatig ontdekt.
  • Radioactieve bliksemafleiders: een dertigtal jaren geleden werden op vele daken bliksemafleiders geïnstalleerd die radioactieve elementen bevatten, omdat deze performanter zouden zijn dan andere bliksemafleiders. Dit werd echter nooit wetenschappelijk bewezen. Sedert 1985 zijn radioactieve bliksemafleiders verboden.
  • Chemische en farmaceutische producten: uranylacetaat, thoriumnitraat,...
  • Voorwerpen die bedekt zijn met lichtgevende verf: wijzerplaten van meetapparatuur, van horloges,...
  • Het is algemeen bekend dat er, voornamelijk tijdens de jaren '70, wereldwijd gebruik werd gemaakt van pacemakers die een nucleaire batterij bevatten. Deze radioactieve pacemakers werden ontwikkeld omdat de klassieke chemische batterijen een veel beperktere levensduur hadden. Deze radioactieve pacemakers bevatten echter de radioactief stof ‘Plutonium-238' (Pu-238). >> Meer info
  • Ander afval: bijvoorbeeld metalen onderdelen die besmet zijn met radionucliden.

Onze fotogalerij bevat enkele voorbeelden van afval dat via de meetpoorten werd gedetecteerd.

arrows Terug naar boven

Posters



Poster Inrichtingen zonder meetpoort

Poster Inrichtingen met meetpoort

 Terug naar boven

Newsletters

 Terug naar boven

Downloadbare formulieren

  • Cursus voor uitbaters van meetpoorten voor de detectie van radioactieve bronnen - Verplichtingen en Richtlijnen:
  • Registratieformulier van een meetinstrument (dit formulier maakt de registratie van het meetinstrument bij het FANC mogelijk):
  • Aangifteformulier van een interventie (met dit formulier kunnen de interventies die werden uitgevoerd ingevolge de detectie van een radioactief object met of zonder een meetinstrument, aan het FANC worden meegedeeld):
  • Inventaris radioactieve stoffen:
  • Algemene procedure voor het uitvoeren van een interventie:
  • Procedure in het geval van een gelokaliseerde bron:
  • Procedure in het geval van een homogene bron:

       Terug naar boven

      Varia

      Stakeholdersmeeting van 7 februari 2012


      Op 7 februari 2012 vond er een stakeholdersmeeting plaats waarbij aan de betrokken partijen een toelichting werd gegeven over de nieuwe regelgeving.

      De presentaties van deze vergadering kan u hier downloaden:

      Het verslag van de vergadering waarin de afgesproken acties zijn opgenomen, kan u hier downloaden.

      Tijdens deze vergadering werden een aantal documenten toegelicht die door het FANC beschikbaar gesteld worden voor de betrokken partijen:

       Terug naar boven

      Overlegvergadering van 20 juni 2014


      De presentaties kunt u hier downloaden:

       Terug naar boven

      Ideeënbus

      De opgedane ervaring door iedereen die in aanraking komt met deze materie is zeer waardevol. Omdat we streven naar een constante verbetering, vragen we om alle nuttige ideeën of opmerkingen te sturen naar onze ideeënbus via radioactivity@fanc.fgov.be.

       Terug naar boven



      Laatste update
      03/05/2017 - 15:55


      Contact

       
       
       

      INES

       


       printvriendelijk  Home

      Copyright 2013 © - Wettelijke vermeldingen