Radioactieve bliksemafleiders. Laat ze verwijderen door een vakman!
Een RAdioactieve BliksemAfleider (afgekort:RABA) nooit van gehoord?
Tot in het midden van de jaren '80 waren er in de handel bliksemafleiders verkrijgbaar die voorzien waren van één of meer radioactieve stralingsbronnen, zoals radium-226, americium-241 of krypton-85. Geschat wordt dat over gans België enkele duizenden van zulke toestellen werden geplaatst. Ze staan meestal op grote kantoorgebouwen, appartementsblokken of andere hoge constructies, zoals klokkentorens en pylonen. Sporadisch worden ze ook aangetroffen op privé-woningen. Er bestaan verschillende modellen, elk met een visueel gemakkelijk herkenbare vorm. Op deze website vindt u afbeeldingen van de meest voorkomende types aan de hand waarvan u ze visueel kan herkennen. (Fotogalerij).
Terug naar bovenIs een radioactieve bliksemafleider gevaarlijk?
De radioactieve bliksemafleiders die nu nog worden aangetroffen zijn minstens 15 jaar oud. Ze bevinden zich soms in slechte toestand, zeker indien ze niet geregeld zijn onderhouden. Verspreiding van radioactieve deeltjes in de omgeving is niet langer uitgesloten, bijvoorbeeld als gevolg van corrosie van het metaal. Elke bouwvallige bliksemafleider loopt het gevaar neer te storten en kan schade berokkenen tijdens zijn val.
Vormen deze RABA's een risico voor de gezondheid?
Geregeld ontvangt het Agentschap reacties van verontruste burgers die vernomen hebben dat een radioactieve bliksemafleider werd aangetroffen in hun woon-, werk- of schoolomgeving en die zich hierover, terecht, vragen stellen. Bij de afbraak van sommige types van RABA's stelt men af en toe vast dat de mast of de dakbedekking in beperkte mate verontreinigd is met radioactieve stoffen afkomstig van de RABA. Ook deze verontreinigingen zorgen soms voor beroering.
Speciaal voor deze verontruste burgers heeft het Agentschap een informatiefiche uitgewerkt die een antwoord tracht te bieden op hun vragen en een toelichting bij de aanpak van het Agentschap. Het FANC heeft immers richtlijnen uitgewerkt voor het controleren van de afbraakplaats op de aanwezigheid van zulke verontreinigingen en, zo nodig, voor de verwijdering ervan. De fiche is beschikbaar in twee versies, een beknopte gevulgariseerde versie en een meer uitgebreide versie met wetenschappelijke duiding over ioniserende straling.
Heeft een radioactieve bliksemafleider enig nut?
De aanwezigheid van een radioactieve bron op een bliksemafleider draagt op geen enkele wijze bij tot de goede werking ervan.
De radioactieve bronnen op het toestel geven een bepaald soort straling af die een ionisatie veroorzaakt (vandaar de benaming ioniserende straling) van de lucht rondom het toestel, waardoor de bliksemschicht beter zou worden aangetrokken. In de praktijk heeft men echter geen verschil in de efficiëntie van de werking kunnen aantonen tussen de radioactieve en niet-radioactieve bliksemafleiders. De aanwezigheid van een radioactieve bron is dan ook volstrekt overbodig. Daarom werd het plaatsen van deze RABA's in 1985 verboden.
Is het bezit van een radioactieve bliksemafleider illegaal?
Sinds oktober 1985 is de plaatsing van een nieuwe radioactieve bliksemafleider verboden (zie art. 64.1, d, van het K.B. van 20 juli 2001 en het K.B. van 24 januari 2006).
Het verwijderen van de opgestelde RABA's is sindsdien verplicht.
Daarom is het FANC een campagne gestart in 2003 met als doel al de nog aanwezige RABA's in ons land te laten verwijderen. Weliswaar moet deze verwijdering gebeuren door een gespecialiseerd bedrijf.
Belangrijke opmerking: Men mag niet uit het oog verliezen dat sommige gebouwen beveiligd moeten zijn tegen blikseminslag. Dit is ondermeer het geval voor sommige gebouwen hoger dan 25 meter. Neem voor meer informatie contact op met de dienst van uw gemeente die op de hoogte is van de voorschriften betreffende brandbeveiliging. Ook uw brandverzekeraar zal u terzake graag informeren.
Wat te doen bij de 'ontdekking' van een radioactieve bliksemafleider ?
Wanneer u vermoedt een radioactieve bliksemafleider te hebben “ontdekt”, meldt U het adres van het pand waarop het toestel zich bevindt aan het FANC. Maak hiervoor gebruik van het bijgaand invulformulier "Melding bliksemafleiders" 
.
Hoe moet de afbraak gebeuren?
Het manipuleren van deze RABA's kan gevaarlijk zijn. Daarom moet de afbraak ervan worden overgelaten aan beroepsmensen, die de radioactieve onderdelen vakkundig demonteren, verpakken, afvoeren en opslaan.
De afbraak van een radioactieve bliksemafleider, de verpakking van de radioactieve onderdelen en het transport ervan moet gebeuren door een gespecialiseerd bedrijf dat beantwoordt aan de veiligheidsvoorschriften die het FANC daarover heeft uitgevaardigd:
- het bedrijf voert de afbraak uit onder het toezicht van het FANC of van een erkende instelling voor fysische controle;
- het bedrijf zorgt voor het transport van de radioactieve bliksemafleider volgens de voorgeschreven veiligheidsregels;
- het bedrijf zorgt ervoor dat het toestel wordt opgeslagen in een daartoe bestemde opslagplaats in afwachting van zijn definitieve verwijdering;
- het bedrijf blijft verantwoordelijk voor het beheer van het toestel vanaf de afbraak tot aan de latere overdracht aan NIRAS.
Wanneer u zeker bent dat u in het bezit bent van een RABA of wanneer u van het FANC een inspectierapport hebt ontvangen met de vaststelling van de aanwezigheid van een RABA op uw eigendom, kunt u bij de gespecialiseerde verwijderingsbedrijven een gedetailleerde prijsofferte vragen voor enerzijds de verwijdering van de raba én anderzijds voor de definitieve berging als radioactief afval op een daartoe erkende site.
Enkel bedrijven die zich bij het FANC kenbaar hebben gemaakt en aan bovenstaande veiligheidsvoorschriften voldoen mogen deze werkzaamheden uitvoeren. Klik hier om de lijst te raadplegen van deze gespecialiseerde verwijderingsbedrijven.
Deze gespecialiseerde verwijderingsbedrijven zijn veelal bedrijven die bliksembeveiligingssystemen installeren of bedrijven die vertrouwd zijn met het uitvoeren van werken op grote hoogte. De vaak moeilijk te bereiken plaatsen waar de RABA's staan opgesteld vormen op zich reeds een risico voor de personen die de RABA moeten verwijderen, een risico dat vakkundig moet worden aangepakt.
De werknemers van deze bedrijven zijn bovendien verplicht op het FANC een opleiding te volgen over het manipuleren van een RABA onder veilige omstandigheden en over de controle op een eventuele restvervuiling die zou achterblijven na de verwijdering.
Onderneem de afbraak nooit zelf! Zowel het werken op grote hoogte als het manipuleren van het radioactieve toestel houdt veiligheidsrisico's in. Dit vergt een vakkundige aanpak.
Hoe moet de definitieve afvoer van de RABA als radioactief afval gebeuren?
De radioactieve onderdelen van de bliksemafleider moeten als radioactief afval voor definitieve verwijdering worden aangeboden aan NIRAS. De overheidsinstelling die instaat voor het veilig beheer van radioactief afval. NIRAS zal de afvoer gelasten naar een verwerkingscentrum waarvan de keuze afhangt van de aard van de radioactieve bron. De afvoer verloopt volgens de instructies van NIRAS en na betaling van de daaraan verbonden kosten. De verwijderingsbedrijven zijn op de hoogte van de weg die hierbij gevolgd moet worden.
Radioactief afval hoort niet thuis bij het huishoudelijk afval, sloopafval of het klein-en-gevaarlijk afval (KGA). De afvoer via NIRAS is verplicht!
Evolutie van de RABA-campagne van het FANC.
Het Federaal Agentschap voor Nucleaire Controle (FANC) - sinds september 2001 bevoegd voor de stralingsbescherming van de bevolking en het leefmilieu - is in 2003 gestart met een campagne voor de opsporing, afbraak en inzameling van de nog opgestelde toestellen.
Het FANC speurt actief naar potentiële RABA-locaties en inventariseert deze stelselmatig. Overal waar het Agentschap de aanwezigheid van een RABA vermoedt, wordt een inspectie ingesteld. Al deze locaties worden geregistreerd in de RABA-databank om op die manier elk toestel te kunnen opvolgen tot het is verwijderd en veilig afgevoerd als radioactief afval.
Het Agentschap rekent ook op de medewerking van de lokale overheden, in de eerste plaats de gemeenten, om de opruimingsactie tot een succes te laten uitgroeien. Gezien het verspreide voorkomen van de RABA's over het gehele Belgische grondgebied, kunnen deze overheden een daadwerkelijke ondersteuning bieden bij de campagne. De burgemeester is tenslotte medeverantwoordelijk voor de opruiming op zijn grondgebied van radioactieve installaties, zoals RABA's, die verboden zijn .(art. 79 van het KB van 20 juli 2001)
Het Agentschap heeft in de loop van 2003 en 2004 mailings verzonden naar alle burgemeesters, waarin om de medewerking werd verzocht van de gemeentelijke diensten bij de inventarisatie van de RABA's op hun grondgebied. Een aantal gemeenten hebben deze oproep positief beantwoord.
Onderstaande figuur schetst een beeld van de vooruitgang van de RABA-campagne van het FANC.
Wanneer de aanwezigheid van een RABA door een inspecteur van het FANC wordt vastgesteld wordt de eigenaar van het pand waarop de RABA zich bevindt door het FANC opgespoord en aangemaand zijn RABA binnen een redelijke termijn te laten verwijderen.
Eens een RABA is opgenomen in de databank van het FANC, wordt de toestand ervan verder opgevolgd tot en met de afvoer ervan als radioactief afval via NIRAS.
Hoe werkt het FANC samen met de geïntegreerde politie en de parketten?
De meeste RABA's staan reeds jarenlang zonder vergunning opgesteld en hadden dus eigenlijk al lang verwijderd moeten zijn. Hun aanwezigheid is strikt genomen illegaal, hoewel vele eigenaars volkomen te goeder trouw zijn. Om de campagne doeltreffend te laten verlopen was het daarom nodig afspraken te maken tussen de politie, de gerechtelijke instanties en het FANC. De inspecteurs van het Agentschap kunnen in hun hoedanigheid van officier van gerechtelijke politie hun officiële vaststellingen melden aan de gerechtelijke instanties.
Door overleg tussen vertegenwoordigers van de verschillende Parketten, de Dienst Leefmilieu van de Federale Politie en het FANC werd een schema uitgewerkt dat leidt tot een uniforme aanpak van de problematiek in het hele land. Het Parket-generaal licht de lokale parketten in van de problematiek en van het voorstel van uniforme aanpak. De Dienst Leefmilieu van de federale politie licht op haar beurt de lokale politiezones en de GDA's (gerechtelijke dienst van het arrondissement) van de federale politie in.
Zo zijn er o.a. afspraken gemaakt met de politie en de parketten over de aanpak van eigenaars van een RABA die geen gevolg zouden geven aan de instructies van het Agentschap om het toestel binnen de opgelegde termijn te laten verwijderen. De dossiers van deze eigenaars worden stelselmatig aan het parket overgemaakt voor eventuele vervolging voor de rechtbank.
Het Parket kan het FANC vragen over te gaan tot het innen van een administratieve boete via de nieuwe in 2008 verschenen regelgeving waardoor het FANC over een bijkomend handhavings-middel beschikt: de administratieve boete. Deze kan in dit geval oplopen tot een bedrag van 5.000 €.
De relevante regelgeving voor de administratieve boete is de volgende:
- De wet van 15/04/1994 betreffende de bescherming van de bevolking en van het leefmilieu tegen de uit ioniserende stralingen voortspruitende gevaren en betreffende het FANC, meer bepaald de artikelen 56 en 58 ingevoegd bij hoofdstuk II van de wet van 20 juli 2005;
- Het koninklijk besluit van 20 december 2007 (verschenen in het BS van 24.01.2008) tot bepaling van de modaliteiten van de administratieve procedure van betaling van geldboetes ingesteld door de wet van 15 april 1994 betreffende de bescherming van de bevolking en van het leefmilieu tegen de uit ioniserende stralingen voortspruitende gevaren en betreffende het FANC.
De lokale politiediensten of de GDA dragen hun steentje bij door de niet-verwijdering zo nodig officieel vast te stellen. De Dienst leefmilieu van de Directie van de bestrijding van de criminaliteit tegen goederen ondersteunt de RABA-campagne voluit met zijn politionele expertise en zorgt, indien nodig, voor enige coördinatie binnen de politie.
Het FANC doet ook beroep op de ondersteunende hulp van helicoptervluchten van de Federale Politie boven enkele grote steden(o.a. Brussel, Luik) teneinde ook de RABA's op hoge gebouwen(en van op de grond niet waarneembaar) te kunnen vinden.
Hoeveel RABA's staan er nog op de daken ?
Het FANC vermoedt dat er nog een paar honderd RABA's staan opgesteld. De ervaring bij het opsporen van de RABA's toont aan dat de toestellen in om het even welke stad en in gelijk welke gemeente kunnen voorkomen, maar het ligt voor de hand dat de concentratie aan RABA's het grootst is in de stedelijke agglomeraties. Ook in kleinere gemeenten wordt de aanwezigheid van RABA' s gesignaleerd. Hier volgt de top tien van de gebouwen waar veelal een RABA op staat:
- administratieve gebouwen (openbaar en privé)
- appartementsgebouwen
- brandweerkazernes
- industriële gebouwen
- kerken
- rusthuizen (OCMW en privé)
- scholen
- sportcentra
- ziekenhuizen
- openbare zwembaden
Niemand weet precies hoeveel RABA's er nog op daken en torenspitsen in ons land nog staan opgesteld. Het FANC blijft deze toestellen op verschillende manieren verder opsporen om het gehele land uiteindelijk RABA-vrij te krijgen. Enkel de toekomst zal uitwijzen hoeveel RABA's de opruimingsactie uiteindelijk zal opleveren.
Hoe ziet het verdere verloop van de campagne er uit?
Het FANC wil er alles aan doen opdat ons land over het gehele grondgebied spoedig RABA-vrij zou zijn. Daartoe moet de zoektocht naar onbekende locaties van RABA's onverminderd blijven doorgaan. Het aantal nieuw opgespoorde RABA-sites stagneert. Het FANC wil daaraan iets doen, want het vermoedt dat er nog enkele honderden RABA's verdoken staan opgesteld, die totnogtoe onttrokken bleven aan het oog van zijn inspecteurs. Daarom vragen wij aan alle instanties alsook de burgers hun medewerking bij het opsporen van deze toestellen.
Voor verdere informatie kan u terecht bij Mevrouw Nadia Van Mechelen op het FANC:
nadia.vanmechelen@fanc.fgov.be
Tel. 02/289 20 88
Nuttige adressen :
Nationale Instelling voor Radioactief Afval en verrijkte Splijtstoffen (NIRAS)
Kunstlaan 14, 1210 Brussel
Tel.: 02/212.10.16 - Fax : 02/218.51.65
contactpersoon voor de inzamelingscampagne bliksemafleiders :
Vincent de Pooter
E-mail : v.depooter@nirond.be
Gespecialiseerde verwijderingsbedrijven:
gdk NV
Parc Créalys
Rue Phocas Lejeune 22
5032 ISNES
Tel.: 081/25.31.20 - Fax 081/74.34.99
Contactpersoon: Wendy Dall'Ava (tel.: 081/25.31.22)
E-mail : wendy@gdk.be
Website : http://www.gdk.be/
Heleblitz b.v.b.a
Vissersstraat 87
8340 Moerkerke-Damme
Tel.: 050/50.02.14 - Fax : 050/50.11.04
C ontactpersoon: Hendrik Theys
E-mail: info@heleblitz.be
| Laatste update |
|---|
| 24/10/2012 - 15:54 |
