Profiel röntgentoepassingen buiten de dienst radiologie
| Index |
|
|
Het FANC organiseerde een Ronde Tafel
"De geneesheer-specialist en het gebruik van hoge dosis röntgenstraling"
op 1 oktober 2011 voor alle betrokken stakeholders.
Klik hier voor presentaties van deze Ronde Tafel.
Verslagen van de vergaderingen van de werkgroepen van deze Ronde Tafel
| Working group | First meeting | Second meeting |
|---|---|---|
| WG I : Education & Awareness | 29/11/2011 Report Annex |
18/01/2012 Report |
| WG II : Radiation protection of the worker | 30/11/2011 Report Annex |
|
| WG III : Radiation protection of the patiënt | 07/12/2012 Report Annex |
01/02/2012 Report |
White Paper on the use of fluoroscopy outside the imaging department 
Regelgeving
De regelgeving met betrekking tot de stralingsbescherming in de algemene radiologie evenals de achtergrond ervan zijn samengevat in het Vademecum “Het gebruik van röntgenstralen voor medische doeleinden” .
Deze tekst werd uitgewerkt in samenwerking met het Consilium Radiologicum om de gebruikers van röntgentoestellen voor medisch-diagnostische doeleinden vertrouwd te maken met de reglementaire bepalingen, en is gebaseerd op het Koninklijk Besluit van 20 juli 2001 (ARBIS).
Terug naar bovenReglementaire verplichtingen voor het gebruik
Naast de evidentie dat men de algemene regels van de stralingsbescherming dient te kennen toe te passen, zijn er een aantal hoofdzakelijke verplichtingen waaraan een gebruiker van röntgentoestellen dient aan te voldoen, vooral op vlak van opleiding in stralingsbescherming.
Individuele vergunning voor het gebruik
Een medisch radiodiagnostisch toestel mag enkel gebruikt worden door personen die opgeleid zijn in de stralingsbescherming; op dit ogenblik wordt de naleving van deze voorwaarde geverifieerd via het verlenen van een persoonlijke vergunning.
Opleiding in stralingsbescherming en vergunning voor het gebruik
Overeenkomstig de bepalingen van artikel 53 van het ARBIS, is gebruik van medische radiodiagnostische installaties enkel voorbehouden voor de houders van het wettelijk< diploma van doctor in de genees-, heel- en verloskunde, of de academische graad van arts. Elke arts-gebruiker moet opgeleid en individueel vergund zijn. Deze vereiste hangt niet af van de frequentie van de onderzoeken: een occasionele gebruiker moet bijgevolg ook over een dergelijke vergunning beschikken. Verdere details over de opleiding in stralingsbescherming, noodzakelijk voor het verkrijgen van deze vergunning, zijn beschreven in artikel 53.3.1 van het ARBIS. Voor het gebruik van röntgentoestellen voor diagnostische of interventionele toepassingen, kunt u de opleiding in stralingsbescherming volgen aan één van de universiteiten in deze link.
Voor het nemen van radiografische opnamen van patiënten – behalve voor opnamen van ledematen (extremiteiten) – kan enkel de arts die erkend is als houder van een bijzondere beroepstitel van arts-specialist worden vergund.
De artsen die enkel gebruik maken van toestellen voor osteodensitometrie (dubbelenergetische röntgenstralen of DEXA) moeten een diploma, een certificaat of een bekwaamheidsgetuigschrift kunnen voorleggen waaruit blijkt dat ze een specifieke, voor deze toepassing opgezette opleiding in de stralingsbescherming en gebruikte technieken hebben gevolgd van minstens 8 uur, van universitair niveau en specifiek voor deze toepassing, en dat ze met succes een kenniscontrole hebben afgelegd. De artsen die reeds de hoger vermelde opleiding voor medische diagnose hebben gevolgd, dienen deze specifieke opleiding van 8 uur niet bijkomend te volgen.
Uw vergunning aanvragen
Het formulier Aanvraag van een individuele vergunning 
geeft op praktische wijze de stappen aan die moeten worden gevolgd om deze te verkrijgen. Om een vergunning te bekomen dient men een aanvraag in te dienen bij het
Federaal Agentschap voor Nucleaire Controle
Departement Gezondheid & Leefmilieu
Dienst Bescherming van de Gezondheid
Ravensteinstraat 36
1000 Brussel
Permanente vorming en het behoud van een vergunning
Alle gebruikers van röntgenstraling zijn ertoe gehouden hun kennis en bekwaamheid op het vlak van stralingsbescherming op peil te houden en verder te ontwikkelen via continue vorming op universitair niveau. Voor permanente vorming in kader van het behoud van uw vergunning kunt u verder klikken naar deze pagina. Om deze permanente bijscholing te kunnen verzekeren worden de huidige vergunningen beperkt in de tijd (10 jaar). De vergunning kan ook beperkt worden tot bepaalde radiologische installaties.
Help(st)ers
Verpleegkundigen, technologen in de medische beeldvorming en gelijkgestelden kunnen radiologische installaties voor medische doeleinden bedienen volgens de instructies en onder het toezicht en de effectieve verantwoordelijkheid van de vergunde arts.
De exploitant van de inrichting dient erover te waken dat alle help(st)ers een minimale opleiding in de stralingsbescherming hebben gevolgd die overeenstemt met hun beroepsactiviteiten. Verdere details over deze minimale opleiding zijn beschreven in artikel 53.2 van het ARBIS.
Deze vereiste doet geen afbreuk aan de andere bepalingen van de Geneeskundepraktijk met betrekking tot het statuut van de technologen medische beeldvorming, de verpleegkundigen evenals met betrekking tot de gedelegeerde handelingen. Onafhankelijk van deze opleiding organiseert de exploitant eveneens de informatie van de werknemers die mogelijkerwijze aan ioniserende stralingen kunnen worden blootgesteld, en dit vóór hun aanstelling op hun arbeidsplaats.
Klik hier voor een toelichting bij de toepassing van art. 53.2 van het ARBIS betreffende de bijkomende opleiding in de stralingsbescherming voor "helpers".
Patiëntendosimetrie
Alle toegediende doses dienen zo laag als redelijkerwijs mogelijk te zijn in relatie met de gewenste diagnostische informatie dat men wil bekomen (ALARA principe).
De meest gepaste diagnostische referentieniveaus dienen gebruikt te worden in het kader van kwaliteitsbewaking. Teneinde een vergelijking toe te laten met deze diagnostische referentieniveaus, is de exploitant ertoe gehouden om de gemiddelde patiëntdosis te bepalen.
De richtlijnen van het FANC in verband met de patiëntendosimetrie in het algemeen, en in het bijzonder wat betreft de frequentie, de procedures en de types van onderzoek waarvoor regelmatig dosisstudies uitgevoerd moeten worden, zijn beschreven op de webpagina patiëntendosimetrie.
Reglementaire verplichtingen voor de exploitatie van een röntgentoestel
Bent u, naast een gebruiker van, eveneens verantwoordelijk voor de exploitatie van een röntgentoestel, gelieve te navigeren naar de webpagina Radiologie, waar u de nodige informatie vindt over bijkomende verplichtingen op vlak van: de oprichtings- en exploitatievergunning, de fysische controle, de bijstand van een deskundige in de medische stralingsfysica, de dosimetrische en medische opvolging van de beroepshalve blootgestelde personen, ...
Inspectie door het FANC
Bij routine inspectiebezoeken van diensten nucleaire geneeskunde, radiologie en radiotherapie door het Agentschap worden een aantal documenten door de nucleaire inspecteurs van het FANC vrijwel systematisch geraadpleegd. Ook andere afdelingen die beschikken over röntgenapparatuur, zoals het operatiekwartier of de dienst tandheelkunde, kunnen worden bezocht en geïnspecteerd door het FANC.
Het is tijdsbesparend indien deze documenten reeds op voorhand worden verzameld. Er kan tevens gevraagd worden om een aantal van deze documenten reeds vooraf te bezorgen aan de betrokken inspecteur(s). Verdere informatie over de inspecties van het FANC vindt men op de webpagina Inspectie.
Good practice
Bij het gebruik van röntgenstraling voor diagnostische of interventionele toepassingen dient u ervoor te zorgen dat de stralingsbelasting voor uzelf, uw collega en uw patiënt zo laag als redelijkerwijze mogelijk blijft (ALARA-principe).
Volgende items bevatten informatie voor een goede praktijk in de interventionele toepassingen:
- FANC project TRIR: The determination of Trigger Levels for patient doses in Interventional Procedures
- FANC project EXDOS: Extremity Doses of Medical Staff for Complex Interventional Procedures and in Nuclear Medicine
- FANC project DAP-E : DAP to effective dose conversion in cardiology and vascular/interventional radiology
- European Medical Alara Netwerk
- Image Gently Campaign
- Occupational radiation protection in interventional radiology : guidelines of CIRS & SIR
- ICRP Report : Radiological Protection in Fluoroscopically Guided Procedures Performed outside the Imaging Department
- ICRP Draft Report for Consultation - Radiological protection in paediatric diagnostic and interventional radiology
- IAEA Radiation Protection of Patients website
- WHO Radiation protection in the endoscopy suite
- CDC Centers for Disease Control and Prevention Cutaneous Radiation Injury (CRI)
- European Society of Digestive Endoscopy (ESGE): Radiation protection guideline in digestive endoscopy
Image Gently – beeldvorming van kinderen
In 2008 lanceerde de alliantie voor stralingsbescherming in pediatrische beeldvorming de Image Gently Campaign. Met dit initiatief trachtte zij de actoren binnen de pediatrische beeldvorming te sensibiliseren over het belang van stralingsdoses bij de beeldvorming van kinderen. Ook het FANC tracht haar volle steun te geven voor initiatieven zoals deze. Op 9 februari 2011 is het Federaal Agentschap voor Nucleaire Controle dan ook toegetreden tot de Alliance for Radiation Safety in Pediatric Imaging, en helpt ze mee om de informatie tot bij de Belgische eindgebruikers te krijgen. Zo worden diverse brochures vertaald en zal men in ons land de diverse actoren binnen de pediatrische radiologie trachten te sensibiliseren over het belang van de stralingsbescherming van kinderen.
| Laatste update |
|---|
| 03/09/2012 - 15:35 |
