5. Nucleaire veiligheid op het vlak van de uitbating van de installaties
5.1. Dagelijkse uitbating
De nucleaire veiligheid tijdens de uitbating van een nucleaire installatie bestaat voornamelijk uit volgende elementen:
Veiligheidsbewuste besluitvorming
Bij om het even welke actie binnen de organisatie primeert de nucleaire veiligheid op om het even welk ander motief, zoals rendement, productie, planning van experimenten...
Het uitvoeren van risicoanalyses is een nodige voorwaarde die alle activiteiten met een zeker veiligheidsrisico voorafgaat. De wijzigingen aan installaties en de inbouw van nieuwe experimenten worden op voorhand grondig bestudeerd, in overleg met en onder toezicht van de interne dienst voor Fysische Controle en de Erkende Instelling (EI). Bij deze evaluatie wordt eveneens rekening gehouden met het ALARA principe. Dit ALARA-principe wordt ook steeds toegepast bij de dagelijkse uitbating van de installaties.
Naast het respecteren van de talrijke wettelijke vereisten betreffende veiligheid, werkt het SCK·CEN dagelijks ook aan de ontwikkeling van een cultuur van voortdurende verbeteringen bv. door opvolging van de technische toestand van de installaties, analyses en studies, opleidingen, incidentanalyses, en uitwisseling met andere organisaties.
De veiligheidscultuur, die een geïntegreerd deel moet uitmaken van het gedrag en het denken van alle personeelsleden in de nucleaire installaties, steunt op volgende principes:
- het kenbaar maken doorheen de hele organisatie van de verwachtingen over nucleaire veiligheid;
- het ontwikkelen van een werkomgeving waarin open communicatie, aandacht voor de problemen op het werkterrein en het proactief signaleren van een mogelijke verzwakking van het veiligheidsniveau worden aangemoedigd;
- het bevorderen van een veiligheidsbewuste besluitvorming en het stimuleren van een vragende houding;
- het bepalen en het aanbieden van de vereiste ondersteunende middelen, opleidingen en begeleidingen die nodig zijn voor een optimaal nucleair veiligheidsbeleid, opdat elk personeelslid de gepaste aandacht en prioriteit kan geven aan nucleaire veiligheid;
Om de betrouwbaarheid van de menselijke ingrepen te ondersteunen is er naast de veiligheidscultuur ook aandacht voor o.m. het gebruik en het voortdurend optimaliseren van de gedetailleerde procedures die de handelingen beschrijven bij zowel de normale uitbating - bewaking, onderhoud, tests, manipulaties ... - als bij tekortkoming, incident of ongeval.
De uitbating van de installaties binnen de limieten van de veiligheidsanalyse
Bij de uitbating van de installaties gelden de opgelegde uitbatingslimieten die een gevolg zijn van de veiligheidsanalyse van elke installatie. Ze werden vastgelegd in de 'technische specificaties' die deel uitmaken van het 'Veiligheidsrapport', een uitvoerig document dat niet alleen de installaties grondig beschrijft, maar ook de voorwaarden die gesteld worden aan de organisatie om deze installaties veilig uit te baten. De uitbatingsvergunning verwijst naar dit Veiligheidsrapport.
Het minimaliseren van niet-geplande voorvallen en hun gevolgen, door een grote betrouwbaarheid van de uitrustingen en de menselijke ingrepen
Om de betrouwbaarheid van de installaties te verhogen, behelst het beheer van de installatie o.m. volgende aspecten:
- het bewaken van de werking van de uitrustingen door opvolging van de werkingsparameters van componenten en systemen, zowel op korte als op lange termijn;
- het uitvoeren van onderhouds-, inspectie- en testprogramma's, in het bijzonder op componenten van veiligheidssystemen;
- het beheer van de veroudering en de kwalificatie van de componenten van de installatie.
Tenslotte worden op regelmatige basis in de verschillende installaties noodplanoefeningen gehouden om de waakzaamheid van het personeel en de effectiviteit van de procedures na te gaan en indien nodig te verbeteren.
De verzekering dat alle wijzigingen van uitrustingen, organisaties en werkwijzen in verhouding tot hun veiligheidsrelevantie beheerd worden
- door het onderhouden van een open en constructieve dialoog tussen de uitbater en de betrokken overheden en de controle-instanties, evenals met alle andere betrokken partijen;
- door het continu opvolgen van de doeltreffendheid van het veiligheidsbeleid;
- door het regelmatig (laten) uitvoeren van externe audits en benchmarks.
