27 april 2007 : Veiligheid van de nucleaire sites van Tihange en Doel: eindevaluatie door het FANC van het actieplan van Electrabel
| Index |
|
|
De context van het actieplan
Midden 2004 laat Associatie Vinçotte Nucleair (AVN), de erkende instelling die onder de verantwoordelijkheid van het Federaal Agentschap voor Nucleaire Controle (FANC) de controle in uitbating doet van de Belgische kerncentrales, aan Electrabel weten dat zij tekenen vaststelt die zouden kunnen wijzen op een degradatie van de veiligheidscultuur.
Het FANC heeft naar aanleiding hiervan gedurende de zomer en herfst 2004 een audit uitgevoerd op de sites van Doel en Tihange en hierover een syntheserapport gepubliceerd.
Na afloop van de audit heeft het FANC aan Electrabel gevraagd om een actieplan op te stellen met de nodige correctieve maatregelen om zowel de door AVN als de door het FANC vastgestelde tekortkomingen weg te werken. Electrabel diende dit actieplan voor de voorziene datum van 1 januari 2005 in. Het FANC heeft dit actieplan samen met AVN onderzocht en goedgekeurd in januari 2005. Eind januari 2005 heeft het FANC via zijn website het publiek geïnformeerd over de grote lijnen van dit actieplan.
Een dergelijk actieplan en zeker de implementatie ervan zijn geen statische gegevens. Gedurende de afgelopen twee jaar hebben het FANC en AVN de implementatie van de verschillende voorziene acties, maar ook de aanpassingen en bijsturingen van het plan, van nabij opgevolgd.
Het FANC publiceerde in maart 2006 een eerste evaluatie van de resultaten van Electrabel in dit actieplan.
In dit laatste informatiedossier geeft het FANC uitleg bij de eindevaluatie uitgevoerd in maart 2007.
Terug naar bovenDe vijf grote thema's van het actieplan
Zoals telkens gebeurd is in de hierboven aangehaalde informatiedossiers van het FANC met betrekking tot dit actieplan, houdt ook deze eindevaluatie rekening met de vijf thema's waarin de verscheidene correctieve acties ondergebracht werden:
1. De implementatie van de globale reorganisatie NUC21e
Ter aanvulling van de vaststellingen van AVN en de audit van het FANC, werden interne audits uitgevoerd door Electrabel in Doel en Tihange. Tevens werd een WANO (World Association of Nuclear Operators) Assist Mission uitgevoerd door een internationale groep experten van WANO.
Deze acties hebben het mogelijk gemaakt om een grondige analyse uit te voeren van de organisatie, alsook van de bezetting die voor een goede werking van de installaties noodzakelijk zijn. De aanbevelingen die voortvloeiden uit deze verschillende audits en de WANO Assist Mission hebben ertoe geleid de bestaande organisatie NUC21, tijdens de implementatiefase te laten doorgroeien naar een verbeterde organisatiestructuur met o.a. een versterkte personeelsbezetting, NUC21+ genaamd.
NUC21+ beoogt vijf pijlers voor verbetering:
- Verduidelijking van de verantwoordelijkheden:
- de verantwoordelijkheden van elk departement en van het management worden opnieuw gepreciseerd en bevestigd.
- Het management verleent zijn steun aan de verschillende departementen met als doel dat alle verantwoordelijkheden ten volle worden opgenomen.
- Versterking van het belang van de nucleaire veiligheid:
- Verbetering van de kwaliteitscontrole door het invoeren van drie onafhankelijke kwaliteitscontroleniveaus;
- Versterken van de dienst voor fysische controle om zo te komen tot een nauwe samenwerking met het management en de departementen van de centrale.
- Reorganisatie van de structuur van het organigram, in het bijzonder voor de departementen Operations en Maintenance, met een versterking van de partnerships en een herdefiniëring van hun verantwoordelijkheden. Een departement Engineering Support wordt eveneens opgericht met als doel de technische aspecten en de grootschalige projecten doeltreffender te beheren.
- Rigoureuze opvolging van de prestaties in het kader van nucleaire veiligheid, in het bijzonder via de oprichting van een monitoringsysteem voor de prestatie-indicatoren, evenals de oprichting van discussie- en evaluatieforums voor deze indicatoren op verschillende niveaus van de organisatie.
- Gedrag, betrokkenheid en medewerking van elk personeelslid binnen de organisatie.
Deze verbeteringen van de organisatie vereisen nieuwe bijkomende aanwervingen, en dit zowel voor kaderleden als voor gespecialiseerd personeel. Er zijn al aanwervingen gebeurd. De rekruteringen worden verder gezet en Electrabel voorziet opleidingen voor de nieuw personen.
De nieuwe organisatie NUC21+ werd formeel ingevoerd op 1 mei 2006.
In september 2006 heeft de algemene directie van Electrabel een nieuwe beleidsverklaring uitgevaardigd: “Nucleaire veiligheid heeft altijd en overal voorrang”. Deze verklaring wordt door het hoogste operationele niveau van Electrabel ondersteund.
De beleidsverklaring bevat volgende, grote principes:
- veiligheid = de eerste prioriteit
- veiligheid = continu verbeteringsproces
- strenge controles
Electrabel verbindt er zich toe in alle omstandigheden de veiligheid te laten primeren op de productie en te werken aan een veiligheidscultuur van een hoog niveau. Electrabel staat open voor strenge controles, voor een constructieve dialoog met AVN en het FANC en voor externe audits en internationale vergelijkingen.
Het Globaal Plan voor Nucleaire Veiligheid 2006-2010 bepaalt de concrete doelstellingen van Electrabel qua nucleaire veiligheid voor de komende vijf jaar in de volgende domeinen:
- Management, organisatie en administratie
- Opleiding en kwalificatie
- Bedrijfsvoering
- Onderhoud
- Engineering support
- Ervaringsbeheer
- Stralingsbescherming
- Scheikunde
- Voorbereid zijn en reageren op noodsituaties.
Dit Globaal Plan past duidelijk in de strategie van continue verbetering.
Eind 2006 heeft Electrabel een eigen, interne audit georganiseerd op de sites van Doel en Tihange om de nieuwe organisatie NUC21+ te evalueren.
Via interviews met verscheidene mensen op diverse niveaus van beide sites gingen de auditeurs van Electrabel na hoe NUC21+ geïmplementeerd is. De resultaten van deze interne audit werden in maart 2007 voorgesteld aan AVN en het FANC. De meningen van de betrokken partijen over de nieuwe organisatie NUC21+ zijn globaal gezien positief. Uiteraard heeft Electrabel ook uit deze oefening een aantal lessen getrokken en deze omgezet in acties. Deze acties zijn momenteel lopende.
2. De werking van de dienst van fysische controle
Er werd al vermeld dat de organisatie NUC21+ onder meer de rol van de dienst voor fysische controle versterkt. Voor de Belgische nucleaire productiesites van Electrabel werd de centrale afdeling ECNSD (Electrabel Corporate Nuclear Safety Department) opgericht. Een van de doelstellingen van ECNSD is om de globale organisatie van het veiligheidsgebeuren op een centraal punt te beheren om de hoogst mogelijke coherentie en dezelfde aanpak te garanderen voor alle sites. Een van de taken van ECNSD is de interne opvolging van alle acties uit het Globaal Plan van Electrabel.
De dienst voor fysische controle werd met extra mankracht versterkt. Ook werden er al aanwervingen uitgevoerd om te anticiperen op de vertrekken in de toekomst omwille voor pensioenredenen.
3. De relatie exploitant – AVN
Om de relaties te optimaliseren worden er meer periodieke vergaderingen gehouden met alle directieniveaus van Electrabel (management, directie van de site en de departementen) en AVN. Deze vergaderingen laten toe om eventuele problemen op het gepaste niveau te bespreken. Bovendien komt AVN periodiek verslag uitbrengen over haar vaststellingen op een comité op beide sites.
Electrabel heeft samen met AVN een procedure uitgewerkt die de overlegmethode tussen de exploitant en AVN in geval van een meningsverschil - met een eventuele interventie van het FANC - beschrijft.
Het is tot op heden niet nodig geweest om deze “escalatieprocedure” te moeten toepassen. Er is m.a.w. een duidelijke wil aanwezig bij alle partijen om eventuele meningsverschillen aan de bron aan te pakken.
4. De opvolging van de vragen en opmerkingen van AVN door de exploitant
Bij de audits werd een achterstand vastgesteld op het niveau van de opvolging van de verschillende vragen en opmerkingen van AVN. Voor elke te ondernemen actie worden er prioriteiten gesteld en worden er prestatie-indicatoren opgesteld die aan de verantwoordelijken worden meegedeeld.
Specialisten van een extern studiebureau hebben aan de analyse van bepaalde geformuleerde vragen en opmerkingen meegewerkt.
Bijzondere aandacht wordt besteed aan het goede begrip van de door AVN geformuleerde opmerkingen. Daarom zijn er regelmatig vergaderingen met de exploitant en AVN voorzien.
Daarenboven werd er voor de site van Tihange een specifieke databank opgesteld met als doel om deze vragen en opmerkingen op exhaustieve en gestructureerde wijze te inventariseren en om de behandeling en de opvolging ervan te verzekeren. Voor Doel was zo een databank al beschikbaar.
Voor de site van Doel werd een specifiek project opgestart dat verbonden is met de wijzigingen van de installaties. De technische uitbatingsparameters van Doel 1 en Doel 2 worden opnieuw geëvalueerd, rekening houdend met de bijzonderheden van elke centrale. Voor het project werd een planning opgemaakt die loopt tot 2010.
Samengevat kan gesteld worden dat Electrabel gezorgd heeft voor een gestructureerde en systematische aanpak van het onderzoek van de vragen en opmerkingen van AVN.
Momenteel verbindt Electrabel zich ertoe om nieuwe prioritaire vragen binnen het vastgestelde tijdsbestek op te lossen en te beantwoorden. Er bestaat nog een zekere achterstand van oudere, openstaande vragen, maar hiervoor werkt Electrabel aan een verdere afbouw tijdens 2007.
5. De relaties binnen de hiërarchische lijn te Tihange
De directie van de nucleaire site van Tihange, die zich bewust is van de impact van haar relaties met de kaderleden en het personeel op de nucleaire veiligheid, versterkt haar aanwezigheid en haar betrokkenheid op het terrein. Dit wordt geconcretiseerd tijdens observatiebezoeken van de activiteiten en van de toestand van het onderhoud van de installaties.
Het volledige directieteam evenals alle kaderleden en het meesterschapspersoneel hebben een specifieke opleiding van WANO genoten in verband met de observatie van activiteiten op het terrein.
De directie van de site van Tihange heeft tijdens de lente van 2006 haar verwachtingen van het personeel duidelijk gesteld in een “Mémento”. Dit is een kleine zakbrochure die aan elk personeelslid werd verdeeld en die aan de hand van voorbeelden duidelijk maakt welk veiligheidsgedrag van éénieder wordt verwacht. (een gelijkaardig memento bestaat ook voor Doel).
Een belangrijke stap ter bevordering van de veiligheidscultuur is het invoeren van een vorming die onder meer ook een “leerwerf” (“chantier école” – website enkel in het Frans beschikbaar) omvat. Dit is een werf die Electrabel speciaal voor vormingsdoeleinden opgebouwd heeft. Ze simuleert de industriële werkomgeving in een elektriciteitscentrale. De personen in opleiding voeren in deze leerwerf technische opdrachten uit. Ondertussen wordt hun veiligheidsgedrag en hun manier van reageren op allerlei omstandigheden, nauwgezet geobserveerd en waar nodig verbeterd.
Op termijn is het de bedoeling dat iedereen die op de nucleaire site werkt, deze opleiding gevolgd heeft: zowel de personen die al werkzaam zijn op de site, nieuw aangeworven werknemers, als externe werknemers van onderaannemers. Voor de nucleaire site van Doel zal een gelijkaardig project opgezet worden.
Besluiten van de eindevaluatie
De eindevaluatie van het actieplan van Electrabel bevestigt de resultaten van de eerste evaluatie die het FANC uitvoerde in maart 2006.
Als antwoord op de bekommernissen van het FANC en AVN, geeft Electrabel blijk van een duidelijke bereidwilligheid om de werking van de organisatie nog verder te verbeteren en hiervoor de nodige middelen vrij te maken. Deze acties kaderen in een dynamiek van versterking van de veiligheidscultuur en van de stralingsbescherming in de installaties.
De interne audits van Doel en Tihange evenals de Assist Mission die door WANO uitgevoerd werd, hebben ertoe geleid de organisatorische structuur te wijzigen en de inspanningen worden dan ook in die richting verder gezet. Daarenboven hebben de voorbereidingen voor de internationale OSART-audit (Operational SAfety Review Team) bijkomende verbeteringsacties geïnitieerd en zullen de resultaten van deze audit wellicht nog andere richtingen voor verbetering kunnen aanbrengen.
In 2005 heeft het FANC immers via de officiële kanalen deze OSART-audit aangevraagd bij het International Atomic Energy Agency (IAEA) te Wenen. Deze audit is een onafhankelijke, evaluatie van de operationele veiligheid van een kerncentrale, uitgevoerd door een team van internationale experten met een zeer uitgebreide ervaring terzake. Het doel van de OSART-dienst bestaat erin om de exploitanten van de lidstaten te helpen bij het verhogen van de operationele veiligheid van hun kerncentrales en om die veiligheid onafgebroken op te voeren via de verspreiding van informatie over de veiligheidsnormen van het IAEA en de beste internationale praktijken. Deze OSART-audit gaat door van 5 mei tot 23 mei 2007 op de site van Tihange door.
Het Globaal Plan 2006-2010 Nucleaire Veiligheid van Electrabel geeft een duidelijk, overkoepelend kader van de opvolging van al deze acties, of deze nu kaderen in een audit van het FANC, een WANO Peer Review of een OSART-audit. Er is een positieve dynamiek gelanceerd en de verdere evolutie zal vooral gestuurd worden door dit Globaal Plan. De opvolging hiervan gebeurt binnen Electrabel door de centrale afdeling ECNSD (Electrabel Corporate Nuclear Safety Department).
Voor de overheid staat het FANC, in samenwerking met AVN, in voor de opvolging van de implementatie van al deze verbeteringsacties en voor de analyse van de behaalde resultaten.
