Toepassingen van stralen in de medische beeldvorming: Medische beelden zijn geen familiekiekjes
De FOD Volksgezondheid, het RIZIV en het FANC hebben de handen in elkaar geslagen om met een informatieve sensibiliseringscampagne ervoor te zorgen dat nog enkel die beeldvormende onderzoeken doorgang vinden die duidelijk aangewezen zijn voor de opvolging van elke individuele patiënt.
Het FANC is zeker niet gekant tegen het gerechtvaardigd (resultaatgericht) gebruik van stralen in de geneeskunde, maar wil het aantal nutteloze onderzoeken -die alleen maar stralingsdosis geven en dus enkel risico meebrengen voor de patiënt- mee helpen uitschakelen vanuit zijn bevoegdheid om de bevolking en werknemers te beschermen tegen de negatieve effecten van (ioniserende) straling.
De campagneboodschap: ‘Medische beelden zijn geen familiekiekjes, wees er zuinig mee' wordt via affiches en een website gericht aan in de eerste plaats de artsen die de beeldvormende onderzoeken voorschrijven en uitvoeren, om hen ertoe aan te zetten de beste keuzes te maken in elk individueel ziektegeval, via ‘guidelines' die toelaten te oordelen of dergelijk onderzoek nodig is, dan wel dat een alternatief mogelijk is (rechtvaardigingsprincipe).
Daarnaast wordt elk van ons aangesproken met de campagne: ook wij kunnen immers actief helpen om het aantal onnodige onderzoeken te verminderen. Op de campagnewebsite wordt daartoe heel wat nuttige informatie aangeboden.. Enkele eenvoudige tips: vooral niet aandringen op het uitvoeren van medische beeldvormende onderzoeken die de behandelend arts niet aangewezen vindt, door een kritische maar open houding aan de dag te leggen wanneer een beeldvormend onderzoek wordt voorgesteld of ook door aan de arts te melden, wanneer van toepassing, welke dergelijke onderzoeken je in het voorgaande jaar eventueel al hebt ondergaan.
Trends in de medische beeldvorming
Wereldwijd is het gebruik van stralen in de geneeskunde in opmars. Dat is goed nieuws in de zin dat technieken uit de radiografie, nucleaire geneeskunde en radiotherapie nu ook beschikbaar komen voor mensen die hiervan tot voor kort verstoken bleven.
In Europa is deze trend veel minder uitgesproken en blijft het totale aantal onderzoeken en behandelingen met stralen ongeveer stabiel. We zien daarentegen een verschuiving van eerder eenvoudige technieken zoals het maken van klassieke röntgenopnames naar meer gesofisticeerde of complexe onderzoeken zoals CT-scans.
Deze verschuiving brengt grote voordelen mee voor onderzoek en behandeling, maar heeft als ongewild gevolg dat de blootstelling aan stralen toeneemt. En dat kan op zich een risico voor de gezondheid meebrengen.
België ontsnapt niet aan deze tendensen. Ons land is al jaren een van de koplopers in de wereld voor wat betreft het toepassen van medische beeldvorming en blijft dat ook. Ook bij ons is er een duidelijke toename van allerlei scans en stijgt dus de stralingsblootstelling van de gemiddelde patiënt. Bijna 50% van de jaarlijkse blootstelling van een Belg aan ioniserende stralingen is van medische oorsprong.
Voor- en nadelen
De gezondheidsrisico's van de stralingsblootstelling zijn reëel maar beperkt: het gaat meestal om een zeer kleine verhoging van het natuurlijk risico om kanker te ontwikkelen.
Indien het beeldvormend onderzoek van groot nut is voor diagnose en behandeling, weegt dit kleine nadeel hoegenaamd niet op tegen de voordelen die het onderzoek biedt in de aanpak van de aandoening waaraan een persoon lijdt.
De zaak ligt uiteraard anders wanneer de beeldvorming géén nuttige bijdrage levert in de opvolging van de patiënt. Uit onderzoek blijkt dat dit helaas nogal eens voorkomt. En dan blijft allen het nadeel over: een verhoging van het kankerrisico ten gevolge van de blootstelling aan stralen.
25 Juni 2012
