Kankerrisico ten gevolge van blootstelling aan lage dosissen ioniserende straling: de resultaten van een uitgebreid onderzoek bij werknemers in de nucleaire sector.
29 juni 2005
De "British Medical Journal" publiceert vandaag 29 juni 2005 de resultaten van een belangrijk multinationaal onderzoek over kankersterfte bij werknemers in de nucleaire sector. Dit onderzoek, dat gegevens samenvoegt van 15 verschillende landen, waaronder België, werd gecoördineerd door het IARC/WHO (International Agency for Research on Cancer/Wereldgezondheidsorganisatie). Deskundigen van het SCK.CEN (Studiecentrum voor Kernenergie) en van het FANC (Federaal Agentschap voor Nucleaire Controle) hebben er aan deelgenomen. Het onderzoek heeft betrekking op meer dan 400.000 werknemers waarvan de blootstelling aan ioniserende straling individueel gemeten werd. Het gaat hier in hoofdzaak om mannelijke werknemers (90%) die extern blootgesteld werden aan gammastraling.
Deze studie heeft het voordeel op een directe manier een risico te meten bij een grote groep volwassenen blootgesteld aan lage dosissen - over het algemeen gefractionneerd en gedurende een lange periode - daar waar onze stralingsbeschermingsnormen grotendeels gebaseerd zijn op wat werd waargenomen bij overlevenden van de atoombom op Hiroshima en Nagasaki. Dit wil zeggen, op basis van bestralingen die op korte tijd aan een hoog dosistempo werden opgelopen. Bovendien heeft het onderzoek dat werd verricht bij deze Japanse overlevenden om statistische redenen enkel duidelijke resultaten opgeleverd boven een dosis van 50 tot 100 mSv. Voor lagere dosissen, heeft men risico's moeten schatten door extrapolatie vanuit de gegevens voor middelmatige en hoge dosissen.
Een van de belangrijkste voordelen van de studie van het IARC was dat de dosissen opgelopen door dit groot aantal werknemers over het algemeen zeer laag waren: de gemiddelde gecumuleerde dosis (over een gemiddelde periode van 13 jaar) bedroeg slechts 19,4 mSv. Van deze werknemers heeft 90% een gecumuleerde dosis lager dan 50 mSv en minder dan 0,1% van hen een gecumuleerde dosis hoger dan 500 mSv. Ter vergelijking: de jaarlijkse dosislimiet voor beroepshalve blootgestelde personen is 20 mSv en de natuurlijke stralingsblootstelling vanuit de kosmos en de aardkorst (behalve radon) bedraagt ongeveer 1 mSv per jaar.
Een eerste belangrijk resultaat van deze gepubliceerde studie is dat er zeker een (klein) risico op stralingsgeïnduceerde kanker bestaat voor werknemers die chronisch blootgesteld worden aan lage dosissen ioniserende straling: 1 tot 2% van de overlijdens door kanker bij de werknemers in deze studie kunnen toegewezen worden aan ioniserende straling. Het door sommigen vooropgestelde bestaan van een dosis waaronder er geen gevaar zou bestaan op stralingseffecten, wordt hier dus niet bevestigd, toch zeker niet voor het niveau van dosissen dat men in professionele omstandigheden zou kunnen oplopen.
Een tweede belangrijk resultaat heeft betrekking op de risicoschatting die men heeft berekend: een gecumuleerde dosis van 100 mSv komt overeen met - volgens deze studieresultaten- een verhoging van ongeveer 10% van het risico op sterfte door kanker (behalve leucemie). Deze risicoschatting is hoger dan het risico dat werd berekend op basis van wat werd waargenomen bij atoombomoverlevenden. Gezien de brede statistische betrouwbaarheidsintervallen blijft het hier geschatte risico echter in overeenstemming met de risicocoëfficienten die aan de basis liggen van de huidige stralingsbeschermingsnormen.
Dit verantwoordt zeker nog meer de strenge stralingsbeschermingsnormen die momenteel van kracht zijn, en in het bijzonder het ALARA principe (As Low As Reasonably Achievable) dat bepaalt dat alle redelijke middelen moeten worden aangewend om zoveel mogelijk de door de werknemers en het publiek opgelopen dosissen te verminderen, en dit zelfs voor dosissen ver beneden de reglementaire dosislimieten.
Deze boodschap is vooral belangrijk voor bepaalde groepen van beroepshalve blootgestelde personen, zoals in de medische sector, waar vandaag nog steeds hoge dosissen opgelopen worden, die de dosislimieten soms benaderen.
De volledige tekst is terug te vinden op:
http://bmj.bmjjournals.com/cgi/rapidpdf/bmj.38499.599861.E0v1
29 Juni 2005
