De Wereldgezondheidsorganisatie bevestigt de noodzaak om tegen radon op te treden
Het FANC roept de inwoners van Gedinne, Vresse-sur-Semois, Bièvre en Viroinval op om het radongehalte te meten en beschermende maatregelen te treffen
Vorige week heeft de Wereldgezondheidsorganisatie (WGO) bevestigd dat radon, een radioactief gas, de belangrijkste oorzaak is van longkanker bij niet-rokers en de tweede oorzaak bij (gewezen) rokers en ze dringt er dan ook op aan dat de bevolking bewust wordt gemaakt van het feit dat het zeer nuttig is om het radongehalte in woningen te meten en preventieve maatregelen te treffen.
Deze conclusies kaderen perfect in de campagne die door het FANC (Federaal Agentschap voor Nucleaire Controle) sinds 1995 gevoerd wordt in de radongevoelige gebieden in het zuiden en zuidoosten van België.
Dit jaar werd deze campagne in samenwerking met de gemeentelijke overheden van Gedinne, Vresse-sur-Semois, Bièvre, Viroinval en Couvin gevoerd. Het Federaal Agentschap voor Nucleaire Controle (FANC) heeft de inwoners van deze gemeenten opgeroepen om aan deze meetcampagne voor radon deel te nemen die deze week van start gaat. Het hoofddoel van het FANC bestaat erin de bevolking te sensibiliseren voor de aanwezigheid van radon in woningen en ze vervolgens te informeren over de risico's en vooral over de remediëringstechnieken om zich beter tegen het risico van een blootstelling te kunnen beschermen. In een gebied waar de radonconcentratie over het algemeen hoog ligt, kan de aanwezigheid van radon gevoelig variëren van een woning tot een andere.
Het FANC wil zoveel mogelijk inwoners aansporen tot deelname aan deze radoncampagne: enkel met metingen kan het risico op een blootstelling worden bepaald en kunnen er meer gepaste preventieve en correctieve aanpassingen worden doorgevoerd. In vele gevallen volstaan relatief eenvoudige maatregelen.
Naast de acties die het FANC in de bestaande woningen zal ondernemen, zal het tevens metingen uitvoeren in de basisscholen van de betrokken gemeenten.
Tenslotte blijft de preventie cruciaal. Eenvoudige bouwtechnieken kunnen de infiltratie van radon in nieuwbouwwerken voorkomen. Hiertoe heeft het FANC de opleidingen voor architecten en bouwondernemers die in de regio actief zijn, hervat.
Deze sensibiliseringsactie biedt de inwoners van de betrokken gemeentes de mogelijkheid om meetapparatuur voor radon aan een voordelige prijs aan te schaffen (€ 20). Voor geïnteresseerden uit andere gemeenten in de risicogebieden publiceert het FANC op zijn website informatie over de verschillende soorten meettoestellen en hun prijs.
Gelijkaardige acties werden de laatste jaren in samenwerking met de provincie Luxemburg, evenals in verschillende gemeenten van het arrondissement Verviers gevoerd. In de toekomst zal dit soort acties ook in de provincies Henegouwen en Waals Brabant worden gevoerd.
Hoe wordt er gemeten ?
De metingen gebeuren zeer eenvoudig: in de lente of de herfst wordt een detector voor een periode van drie maanden in de meest gebruikte leefruimte op het gelijkvloers opgesteld en na drie maanden terug ingeleverd. Het FANC analyseert de gegevens vooraleer de gemeente de betrokkene(n) op de hoogte brengt van de resultaten. Deze langetermijnmetingen geven een precies beeld van de gemiddelde radonconcentratie in een woning. De Hoge Gezondheidsraad raadt aan om te interveniëren wanneer de in gebouwen gemeten radonconcentratie hoger ligt dan 400 Bq/m³ (13%). Deze interventie wordt zelfs als onontbeerlijk beschouwd wanneer de radonconcentratie de waarde van 800 Bq/m³ bereikt (4%). De maatregelen bestaan erin de woning correct te verluchten en alle toegangswegen waarlangs radon in de woning kan binnendringen af te dichten.
Belangrijke data
De inwoners van de betrokken gemeenten kunnen zich tot 8 oktober bij hun gemeentebestuur inschrijven om een detector te bekomen. Deze kan tussen 14 en 17 oktober bij de gemeente worden afgehaald en drie maanden later terug worden binnengebracht. In maart 2010 worden de resultaten van de metingen aan de betrokkenen meegedeeld.
Hoe zich informeren ?
Het FANC zal een brochure verspreiden met daarin de antwoorden op de meest gestelde vragen over radon. Daarnaast is er een informatiebrochure waarin de beschermende maatregelen worden opgesomd. Tevens heeft het FANC een radonwebsite geopend waar iedereen met zijn/haar vragen terecht kan. De site stelt eveneens een interactieve kaart van België ter beschikking waarop voor elke gemeente de radongegevens worden vermeld. Men vindt er ook een lijst met architecten en aannemers die de opleiding van het FANC m.b.t. de remediërings- en preventietechnieken hebben gevolgd.
Samenwerking met regionale instanties
Het Agentschap werkt samen met de provincies en het Waals gewest, meer specifiek met de dienst Hainaut Vigilance Sanitaire (HVS), met de “Services d'analyse des Milieux intérieurs” van de Provincie Luxemburg (SAMI-Lux) en Namen (SAMI-Namur), en met het Radoncentrum van de Duitstalige gemeenschap.
Opleiding voor architecten en ondernemers
Het FANC organiseert, in samenwerking met het WTCB (Wetenschappelijk Technisch Instituut voor de Bouw) en met de CCW (Confédération de la Construction wallonne), opleidingen voor aannemers en architecten in de regio. De volgende opleiding zal doorgaan op 21 en 24 oktober 2009 te Namen.
De WGO
In haar zopas verschenen radongids (The Radon Handbook) vermeldt de WGO de belangrijkste conclusies van haar werkgroep bestaande uit deskundigen vanuit de ganse wereld.
Deze conclusies zijn de volgende:
- De erkenning, op basis van epidemiologische studies dat radon de tweede oorzaak is van longkanker, na het roken;
- De noodzaak om het radongehalte in woningen over een langere periode te meten met hiervoor goedgekeurd materiaal;
- Het belang om de bevolking te sensibiliseren om over te gaan tot remediërende acties in bestaande gebouwen;
- Het belang om de professionals uit de bouwsector vertrouwd te maken met preventieve bouwtechnieken voor nieuwbouwwerken en met remediëringstechnieken voor reeds bestaande gebouwen;
- Het belang om de bevolking over de risico's en de metingen te informeren en te sensibiliseren.
De WGO beveelt ook aan om de aanvaardbare drempel voor nieuwbouwwerken te verlagen tot 100 Bq/m³.
In België
België houdt rekening met de waarden die in de Europese aanbevelingen 90/143/EURATOM en 96/29/EURATOM vermeld worden. Het actieniveau van 200 Bq/m³ dat ons land voor nieuwbouwwerken aanbeveelt, is conform de door de WGO aanbevolen waarden. Op basis van recente epidemiologische studies en in een Europese context, worden de huidige basisnormen voor de stralingsbescherming tegen natuurlijke stralingsbronnen herzien. België is vertegenwoordigd binnen deze werkgroep die de herziening coördineert en zal de nieuwe normen toepassen.
Op lange termijn voorziet het radonactieplan in België om de gemiddelde blootsteling van de bevolking aan “geoptimaliseerde waarden” (53 Bq/m³) te beperken. Hiervoor moeten de nieuwbouwwerken zodanig ontworpen worden dat de radonbescherming hierin geïntegreerd zit. Deze benadering ligt in de lijn van de aanbevelingen van de WGO.
In het kader van de sanering en de preventie wordt het ALARA-principe (zo laag als redelijkerwijze mogelijk) steeds toegepast in de radoncampagnes en in de communicatie.
Radon: Algemene informatie
Radon is een kleurloos en reukloos radioactief gas dat wordt gevormd door de desintegratie van uranium aanwezig in de ondergrond. In het zuiden van het land, in de Ardennen, zijn de rotsen vaak gebarsten, waardoor radon gemakkelijker in de atmosfeer terecht kan komen. De radonconcentratie kan echter sterk verschillen van de ene streek tot de andere en van het ene gebouw tot het andere. In open lucht wordt radon snel verdund. In woningen kan radon binnendringen via barsten in de vloer, voegen tussen wanden, de kruipruimte, gaten in de vloer, de buitenlucht, of water voor sanitaire doeleinden waardoor het zich kan opstapelen. Een levenslange blootstelling aan een radonconcentratie van 400 Bq/m³ verhoogt het risico op longkanker met 60%. Daarenboven leidde de combinatie van onderventilatie en overisolatie van de woningen vanaf de jaren zeventig tot een stijging van het radongehalte in de woningen. In België schat men dat ongeveerd 10% van de longkankers door radon wordt veroorzaakt.
Twee factoren zijn belangrijk om uw risico te berekenen: het radongehalte bij u en de tijd die u in uw huis doorbrengt, hoe hoger deze waarden, hoe groter het risico op longkanker. Rokers lopen het grootste risico wanneer ze aan radon worden blootgesteld: hun risico ligt zeer hoog (25 maal hoger dan dat van niet-rokers).
Radon ligt aan de oorsprong van 32% van de blootstelling aan ioniserende straling in België (medische 43%, industriële 1%, kosmische 8%, aardstraling 9%, interne 7%).
Voor meer informatie:
Karina De Beule
FANC (Federaal Agentschap voor Nucleaire Controle)
woordvoerder 0475/480598
30 September 2009
