Controle op de invoer van metaal: vraag en antwoord
Zijn er risico's voor de gezondheid wanneer er radioactief metaal wordt aangetroffen ?
Ja. Radioactiviteit vormt een risico voor de gezondheid. Dit risico wordt geval per geval geëvalueerd. Het kan afhankelijk zijn van de aard van de radioactiviteit, maar ook van de concentratie ervan in het metaal en van het gebruik dat van dit metaal in België wordt gemaakt.
Welke voorzorgsmaatregelen dienen we te treffen om ons te beschermen ?
Voor het FANC komt preventie op de eerste plaats. Hiervoor werd een dubbel controlenetwerk opgericht dat steeds verder blijft evolueren.
Het eerste detectienetwerk vindt men aan de goederenbehandeling in onze havens, bij de douaneposten, en maakt het mogelijk om alle invoer van radioactief materiaal te onderscheppen.
Het tweede niveau vindt men op het Belgisch grondgebied, d.w.z. in de industrie die deze ingevoerde metalen verwerkt.
Vanwaar komt deze radioactiviteit ?
Radioactieve bronnen worden in vele industrieën en vaak ook in de medische sector aangetroffen (lees meer...), dus niet enkel in de kerncentrales.
Bepaalde metalen worden gevormd door de hersmelting van metaal afkomstig van de afbraak van oude industriële installaties. In sommige landen zijn de controlesystemen nog niet zo ver ontwikkeld als in Europa en zo kan het gebeuren dat radioactieve bronnen tijdens het recyclageproces mee met de metalen worden versmolten.
Wie is verantwoordelijk voor de controle op de radioactiviteit van het ingevoerde materiaal ?
Het FANC is het overheidsorgaan dat verantwoordelijk is voor de controle op de radioactiviteit. Het Agentschap heeft als opdracht de bevolking, de werknemers en het leefmilieu te beschermen tegen de gevaren van de radioactiviteit. (lees meer...)
Hoe worden de controles uitgevoerd om te voorkomen dat er radioactieve metalen worden ingevoerd ?
Deze radioactiviteit is onzichtbaar, reukloos en kleurloos, maar kan worden gemeten met behulp van aangepaste apparaten. Aan de Belgische goederenbehandeling in onze havens en in de industrie bevinden zich meetpoorten voor het meten van de radioactiviteit. Deze meetapparatuur is uiterst gevoelig, ze is zelfs in staat om natuurlijke radioactiviteit te detecteren.
Wanneer er radioactief materiaal langs een meetpoort voor de detectie van de radioactiviteit passeert, gaat er een alarm af.
Wat gebeurt er wanneer er een alarm afgaat?
Het materiaal wordt geblokkeerd. De douanes of de industrie verwittigen het FANC. Vervolgens wordt het risico geëvalueerd, de afkomst geïdentificeerd en het land van oorsprong ingelicht.
Het FANC beslist over de behandeling van de lading: terugsturen vanwaar ze afkomstig is of ze doorsturen naar NIRAS (de Belgische instelling die radioactief afval behandelt).
In hoeveel gevallen werd er bij de invoer van metalen radioactiviteit gedetecteerd?
Sinds begin 2007 waren er drie gevallen waar er bij de invoer van metalen radioactiviteit werd gedetecteerd.
Hoewel de controles nog niet systematisch gebeuren, werden er in 2007 ongeveer 1.800.000 containers gecontroleerd in de haven van Antwerpen. In één geval ging het alarm van een meetpoort af omdat er een geringe radioactieve waarde werd gedetecteerd in roestvrij stalen staven die in India waren vervaardigd.
In een ander geval had een Belgische fabrikant van machines deze zelfde stalen staven bij dezelfde Indische fabrikant gekocht, waardoor hij met dezelfde radioactiviteit werd geconfronteerd. Dit kon gedetecteerd worden dankzij een meetpoort die op het Belgisch grondgebied geïnstalleerd was.
In het laatste geval werden er door de Britse autoriteiten maalkogels – die bestemd waren voor de industrie – onderschept, net voor deze in België zouden worden ingevoerd. Deze maalkogels bleken zeer licht radioactief. Het FANC werd hierover ingelicht en er werden verdere controles uitgevoerd in België waarbij er nog radioactieve maalkogels gedetecteerd werden.
In geen van de drie gevallen is er gevaar geweest voor de werknemers, de bevolking of het leefmilieu.
Is een meetpoort verplicht ?
Tot op heden gebruiken de industrieën de meetpoorten op vrijwillige basis. Het FANC bereidt op dit ogenblik een koninklijk besluit voor waardoor de installatie van meetpoorten voor de detectie van radioactiviteit verplicht wordt in de betrokken sectoren.
Wat is de kostprijs van de te ondernemen acties ?
De kosten verbonden aan het terugsturen of aan de verwerking van het staal zijn ten laste van het bedrijf uit het land van oorsprong.
Zijn er risico's voor het personeel dat bij de douanes of in de industrie werkt ?
Deze personen weten wat ze moeten doen bij een alarm. Het FANC heeft richtlijnen opgesteld voor het gebruik van de meetpoorten voor de detectie van radioactiviteit in de niet-nucleaire sector. (lees meer...)
Het naleven van deze richtlijnen biedt de garantie dat deze mensen tegen straling beschermd zijn.
Dank zij de meetpoorten worden de radioactieve metalen ontdekt vooraleer ze bewerkt worden.
Hoe kunnen we weten of een voorwerp radioactief is ?
Waneer u toch nog twijfels hebt over de radioactiviteit van een bepaald voorwerp, kan u steeds contact opnemen met het FANC via info@FANC.be.
14 Maart 2008
